مىكردند ، چنان كه در تاريخچه بت پرستى در ميان قوم عرب آمده است كه « عمرو بن لحى » ( 1 ) در سفرى كه به شام رفته بود جمعى را در حال بت پرستى ديد از آنها در اين باره سؤال كرد گفتند اينها خدايانى هستند كه به شكل موجودات علوى ساخته‌ايم ، از آنها يارى مىجوئيم ، و به وسيله آنها تقاضاى باران مىكنيم ! عمرو بن لحى اين عمل را پسنديد و از آنها پيروى كرد ، و بتى همراه خود براى حجاز به سوغات آورد ، و از آن زمان بت پرستى آغاز شد ، و گسترش يافت تا اينكه اسلام آمد و آن را ريشه كن ساخت ( 2 ) . اكنون ببينيم « فرشتگان » در پاسخ سؤال پروردگار چه مىگويند ؟ آنها جامعترين و مؤدبانه ترين پاسخ را انتخاب كرده چنين « عرض مىكنند : منزهى تو اى پروردگار از اين نسبتهاى ناروا كه به ساحت مقدست داده‌اند » ( * ( قالُوا سُبْحانَكَ ) * ) . ما به هيچوجه با اين گروه ارتباط نداشته‌ايم ، « تنها تو ولى ما هستى نه آنها » ( * ( أَنْتَ وَلِيُّنا مِنْ دُونِهِمْ ) * ) . « آنها ما را پرستش نمىكردند ، بلكه جن را مىپرستيدند و اكثرشان به جنيان ايمان داشتند » ( * ( بَلْ كانُوا يَعْبُدُونَ الْجِنَّ أَكْثَرُهُمْ بِهِمْ مُؤْمِنُونَ ) * ) . در اينكه مفهوم پاسخ فرشتگان چيست ؟ در ميان مفسران گفتگو است ، و هر يك تفسيرى براى آن كرده‌اند ، اما آنچه نزديكتر به نظر مىرسد اين است كه منظور از « جن » شيطان و ساير موجودات خبيثى است كه بت پرستان را به

--> ( 1 ) عمرو بن لحى از سرشناسان مكه بود ( لحى به ضم لام و فتح حاء و تشديد ياء ) . ( 2 ) تفسير « روح المعانى » جلد 22 صفحه 140 ( ذيل آيه مورد بحث ) - در سيره « ابن هشام » همين معنى با تفاوت مختصرى آمده است ، و در آنجا مىخوانيم كه او بت « هبل » را از شام با خود آورد ( سيره ابن هشام جلد 1 صفحه 79 ) .